आई

मी आज जे काही आहे त्यात या माऊलीचे मोलाचे योगदान मोठे आहे.
मला आठवतय मी 3-4 वर्षाचा असतांना आमच्या घरी काहीच नव्हते , आई शेजारून पोळपाट आणून पोळ्या लाटत असे एक- एक भांडे हळू-हळू घरी येत गेले, मी 10 वीत असतांना पप्पांची नोकरी गेली होती, नवीन नोकरी लागण्यास अवकाश होता तेव्हा एवढया दिवस गृहिणी असणाऱ्या आईने स्वतः नोकरी जॉईन केली, सकाळी घरातील सगळे कार्य करून ती नोकरीला जात असे.पुन्हा काही महिन्यानंतर वडील एका ठिकाणी नोकरी लागल्यावर आईने नोकरी सोडली पण घरातील सगळे कार्य सांभाळून सोबत फॉल पिको आणि अनेक गोष्टी ती करते, फॉल घरी बसवत असली तरी पिको करण्यासाठी फक्त 50 पैश्यासाठी लांब लांब चालत जात असे.मला वाचनाची गोडी आईमुळेच लागली.

एक सर्वात मोठी गोष्ट आईकडून शिकायला मिळाली ती म्हणजे कोणी आपल्याशी कसेही वागले तर आपण त्यांच्याशी चांगलेच वागायचे(याउलट इतर लोक म्हणत कि जशास तसे वागावे), म्हणजे अनेकदा असे होई कि समजा कधी कुणाशी भांडण झाले आणि मी घरी तक्रार घेऊन आलो कि आई त्याने मला मारलं किंवा हे चुकीचं केलं मी आता त्याच्याशी बोलणार नाही मी पण अस अस करेन, मारेन..etc म्हणत असे तर ती मलाच ओरडत आणि ठणकावून सांगत कि तू चांगलंच वगायच, मला तेव्हा आईचा प्रचंड राग यायचा पण आज सामजिक चळवळीत पडल्यावर किंवा गांधींविचारांचा अभ्यास करू लागल्यावर तेच नव्याने शिकायला मिळतंय.
नातेववाईकांमध्ये सुद्धा प्रत्येकाशी आई प्रेमाने वागते म्हणजे कधी कधी असे होते कि वादातून काही जण एकमेकांशी बोलतच नाहीत ना एकमेकांच्या घरी जातात पण आईशी हे सर्वच चांगलं बोलतात, काही प्रसंग असेही पाहिले कि जिथे चुकी आईची नसते पण समोरचा गैरसमज करून घेऊन रागात खूप काही बोलून जातो पण आई अश्यांना ही समजावून सांगते शिवाय अनेकदा स्वतःची चुकी नसतांना स्वतः झुकुन क्षमा मागते, कोणाशीही नाते न तोडायची सगळ्यांशी विनम्रतेने वागायची तिची ही सवय नकळत मला थोडी का होईना लागली, टीव्ही चर्चा किंवा लेखांमध्ये सत्यासाठी भांडत असलो किंवा ठाम भूमिका घेत असलो तरी वैयक्तिक जीवनात मी भांडण टाळतो आणि जर झालेच तर चुका स्वतःवर घेऊन नाते अधीक बळकट करू शकतो ते त्यामुळेच, पाहुणचार बद्दल बोलायचे तर आमचं घर पुण्यात मध्यवर्ती ठिकाणी असल्यामुळे बहुतेक सासर व माहेर ची मंडळी आमच्या घरी च येतात तर आई कधीच कुणालाच उपाशी पोटी जाऊ देत नाही (पुणेकर झालेली असूनही😉).आणि विशेष म्हणजे सर्वांना समान वागणूक म्हणजे हा नातेवाईक श्रीमंत आहे किंवा याच्याकडे हे काम आहे म्हणून याला वेगळा पाहुणचार आणि गरीब आहे किंवा याच्याकडे आपले काही काम नाही म्हणून याला वेगळा पाहुणचार अश्या गोष्टी नाहीत सगळ्यांशी समान वागते.

पण मला तिचे दैवतीकरण ही करायचे नाही, जश्या उणीवा माझ्यात व आपणा सर्वात आहेत तश्या काही तिच्यात ही आहेत व त्या मी तिला वेळोवेळी सांगतो ही (जस कि टीव्ही वर त्या बोरिंग कौटुंबिक मालिका पाहून भावनिक होणे), शिवाय प्रत्येक गोष्ट आई म्हणेल तसेच करणे तिच्या शब्दाबाहेर न जाणे मला पटत नाही, होय मोठया वृक्षाची सावली आवश्यकच आहे पण जर स्वतःला घडवायचे असेल तर थोड बाहेर पडायलाच हव आणि स्वतः ऊन-पाऊस-सावली- वादळ यांच्याशी सामना करायला हवा.
कधी कधी कोणी खूप वाईट वागले, कमी लेखले तर आई तेव्हा म्हणते संकेत तुला सांगितलं ना चांगले पैसे कमव कार बंगला घे मग बघ कस वागतात ते,  तर तुला एवढंच सांगतो आई कि मी नोकरी व्यवसाय आपल्या सर्वांची स्वप्न पूर्ण करू शकेल व जबाबदाऱ्या व्यवस्थित हाताळू शकेल यासाठीच करत आहे. माझ्यामुळे तुम्हाला किंवा कुठल्याही कुटुंब सदस्याला अन्न-वस्त्र-निवारा-आरोग्य-शिक्षण व इतर गोष्टीत कुठलीही कमी पडू देणार नाही एवढ अर्थार्जन मी नक्कीच करेन आणि कुठलीही जबाबदारी झटकणार नाही पण यासोबतच माझी काही सामजिक बांधिलकी ही आहे तीही जपेन , तुला आठवतय ना मी आयोजित केलेल्या एका सामजिक कार्यक्रमात शारदा बापट तुला म्हणाल्या होत्या ना कि तुम्ही मुलाला छान संस्कार दिलेत तेव्हा तुझ्या डोळ्यात आलेलं पाणी अजूनही आठवतय मला आणि असे बरेच प्रसंग आहेत ना आई.शेवटी एवढंच म्हणेन कि कधीही कुणाला आईवरुन शिवी देणार नाही प्रत्येक महिलेचा तुझ्याप्रमाणेच आदर करेन आणि कधीही तुझी मान खाली जाईल असे अप्रामाणिक चुकीचे काम करणार नाही
संकेत मुनोत

Please do Comment, Share ,Follow and Subscribe

लोक कमी लेखातील लेखू द्या पण ही सवय लावाच

आपण स्वतःला एक महत्वाची सवय लावून घेतली पाहीजे, ती म्हणजे प्रश्न विचारण्याची सवय! आपल्याला एखादी गोष्ट माहीत नसेल तर प्रामाणिकपणे कबुल करणे आणि ती माहीती करून घेण्यासाठी ज्या व्यक्तीला माहीती आहे त्या व्यक्तीला प्रश्न विचारणे, किवा योग्य त्या पुस्तकातून संदर्भ शोधणे, यात कमीपणा वा लाज वाटण्यासारखे काहीच नाही. आपण जर प्रश्न विचारल्यावर इतरांना जरी आपण मुर्ख आहोत असे वाटले तरी जो पर्यंत उत्तर मिळत नाही तो पर्यंत आपण प्रश्न विचारण्याचे थांबवायचे नाही. कारण या जिज्ञासू वृत्तीमुळेच आपल्या प्रगतीच्या वाटा रुंद होऊ लागतात, आणि आपला प्रगल्भ आयुष्याकडे प्रवास सुरू लागतो. ✍️JK

Visit at oldage home memory before 3 years

Thanks Friends for ur valuable time
Awesome day( 30th May 2015) with Grannies and Grandpas at the“Padmashree Annasaheb Behre Old Age Home with MKR
it was great moment to see Grannies and Grandpas, smiling, playing Antakahari with so much child like enthusiasm, singing, fun, joy, emotions, tears .We felt really happy seeing all of them smile.

[for me it was more special because  there was no holiday on this saturday but I got permission by doing overnight stretch in Friday midnight by doing double shift from 2.30pm -8.30am (+3hrs travelling) did continous nearly 20hrs work without sleep and after this joining here]

Then the time came for us to leave, While leaving everyone gave their blessing and also thanked us for spending quality time with them. We too thanked them for allowing us to spend our time with them & for loving us so much. We promised them that we would visit them again soon.

details  of old age home-
Late Padmashree Annasaheb Behere Old Age Home
Survey no. 15/2. A/1 Chandannagar,
Kharadi, Pune 411014, Maharashtra, India.
Telephone: +91 20 27012464

They deserve much more love and respect.

 Remember, Nobody can do everything, but everyone can do something!Please do Comment, Share ,Follow and Subscribe

डॉक्टरांना #देव वा #दानव न करता माणूस म्हणून पहायला हवे

मी डॉक्टर नाही पण अनेक कारणांनी वेगवेगळ्या डॉक्टरांशी संपर्क आलेला आहे, तसा आपला डॉक्टरांशी संपर्क लहानपणापासूनच येतो, जन्म होताना, लसीकरण करतांना, आजारी पडल्यावर आणि  बऱ्याचदा, आपले शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य बळकट करून आपले जीवन आनंदी करण्यासाठी ते कार्य करतअसतात.

काही दिवसांपासून पाहतोय कि रुग्णाच्या नातेवाईकांकडून किंवा रुग्णांच्या मित्रांकडून डॉक्टरांवर हल्ले वाढत आहेत आणि डॉक्टरांकडे बघायचा दृष्टिकोन बदलत आहे.

हल्ले करून वैयक्तिक आणि सामाजिक समस्या सोडवता येतात ही धारणाच मुळात धोकादायक आहे. डॉक्टर जबाबदारीनं वागतात का हे बघण्यासाठी काही एक यंत्रणा आहेच त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती लोकांना नसावी. आपल्याला झालेल्या दुःखासाठी दुसरं कोणीतरी कारणीभूत आहे हे आपण लहानपणापासूनच मुलांच्या मनावर बिंबवत असतो उदाहरणार्थ एखादा मुलगा ठेच लागून पडला तर "हात रे" असं म्हणून त्या जागेवर आपण रागाने मारतो,  याचेच रूपांतर पुढे अश्या गोष्टीत होते आणि आपला राग डॉक्टरांवर किंवा कुणावर हल्ला करून काढला जातो.

फॅमिली डॉक्टर ही संकल्पना लोप पावत चालली असून कॉर्पोरेट हॉस्पिटल्सची संख्या वाढत आहे.
कॉर्पोरेट हॉस्पिटल्स मध्ये डॉक्टरांवर टार्गेटचा ताण दिला जातो.
तेच स्वतःचे हॉस्पिटल टाकायचे तर किती तरी परवाने, मशिनरी आणि बरेच काही लागते शिवाय जागा, स्टाफ आणि इतर जबाबदाऱ्या वेगळ्या.त्यामुळे स्वतःचे हॉस्पिटल टाकणे आज अवघड झाले आहे.

कुठलाही डॉक्टर आपल्याकडे आलेल्या रुग्णाला बरे करण्याचे अतोनात प्रयत्न करत असतो पण सगळ्या गोष्टी काही त्यांच्या हातात नसतात काही गोष्टी नियतीच्या हातात ही असतात त्यामुळे त्याचा दोष लगेच डॉक्टरवर टाकून त्यांना मारहाण करणे चुकीचे आहे.

डॉक्टर प्रोफेशन सोपे नाही , आयुष्यातील अनेक वर्षे हे शिक्षण शिकण्यासाठी खर्च करावे लागतात, मेहनत करावी लागते.

सगळेच रुग्ण काही एक प्रकारचे नसतात , नाना तर्हा असतात पण प्रत्येकाला व्यवस्थित सांभाळून घेणे, समजावून सांगणे आणि बरेच काही त्यांना करावे लागते.

आरोग्य सेवेच्या खर्चाबाबत अनेक जण तक्रार करत असतात आणि त्यात तथ्य असले तरी ते भांडवलदारांनी सुरु केलेल्या दवाखाण्याबाबत आहे जिथे खर्च जास्त येतो पण तोच खर्च एखाद्या साध्या किंवा सरकारी रुग्णालयात कमी येऊ शकतो.

मी काही काळ Medical Representative (MR) म्हणून काम करत होतो, तेव्हा रोज किमान 8 ते 12 डॉक्टरांना भेटावे लागे तेव्हाही अनेक चांगले अनुभव आले.डॉक्टरांना जेव्हा product ची माहिती देत तेव्हा काही डॉक्टर सोडले तर बहुतेक जण लक्ष देऊन ऐकत आणि समजून घेत.

डॉक्टर जेव्हा काही तपासण्या करायला सांगतात तेव्हा आपल्याला अनेकदा शंका येते कि खरच या तपासण्यांंची गरज आहे का? पण त्या केल्याशिवाय पुढे काय करायचे ते ठरवता येत नाही आणि समजा तपासण्या न करता आपण पुढे गेलो तर पुढे जर दुसरे काही complication झाले तर पुन्हा आपण डॉक्टरांनाच जबाबदार ठरवत असतो.
तो डॉक्टर असला म्हणजे त्याला/तिला घरातील जबाबदाऱ्या नसतात का? ते आजारी पडत नाहींत का? त्यांना मानसिक ताण येत नाही का? हे सर्व आपल्यासारखेच त्यांना ही लागू होते.

आरोग्य सेवेसाठी वेळोवेळी तत्पर राहावे लागते,मध्यरात्री ही फोन येतात.

गुगलवाले रुग्ण - काही रुग्ण गुगल वर एखाद्या आजाराबद्दल वाचून येतात आणि त्यावरून डॉक्टरलाच सांगत बसतात, गुगल वरील सगळ्या गोष्टी खऱ्या नसतात हे लक्षात घ्यायला हवे.

कधी कधी शस्त्रक्रियेची गरज नसतांना शस्त्रक्रिया किंवा इतर गोष्टी सांगितल्या जातात असे अनेकांकडून ऐकण्यात आले पण अश्या वेळी आपल्याकडे सेकण्ड ओपिनियन म्हणजे दुसऱ्या अजून एक दोन डॉक्टरांचा सल्ला हा ही पर्याय असतोच कि ते करून पहावे मग निर्णय घ्यावा.उदा- माझा मित्र शशांक याचा अपघात झाला खांद्याच्या हाडाला इजा झाली त्यावेळी त्याला जवळच्या एका हॉस्पिटल मध्ये घेऊन गेलो तर तज्ञ डॉक्टरांनी त्याला रॉड बसवावा लागेल असे सांगितले पण आम्ही second opinion म्हणजे दुसऱ्या डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याचे ठरवले तर त्याला भारती हॉस्पिटल येथे घेऊन गेल्यावर तेथील डॉक्टरांनी  येथे त्याचे dislocation काढून त्याला बरे केले ज्यामुळे रॉड टाकायची वगैरे गरज पडली नाही.

रूम चार्जेस बद्दल सांगायचे तर तुम्ही बाहेर कुठे हॉटेल वा इतर ठिकाणी रहायला गेले तर तेथेही रुम जशी घेऊ(AC/Non AC) तसा खर्च बदलतोच ना?मग हॉस्पिटल च्या रुमबद्दलच तक्रार का करतो आपण?

आपल्या देशात एकूण जीडीपीच्या केवळ 1.5 टक्केच्या आसपास च खर्च हा आरोग्यावर खर्च केला जातो तेच बाकीच्या विकसीत देशांमध्ये याचं प्रमाण 4 टक्के आहे याबाबत ही सर्व नागरिकांनी मिळून सरकार कडे मागणी करायला हवी.

होते काय कि आजार किंवा अपघात सांगून होत नाही आणि तो झाला कि मग दवाखान्यातील खर्चासाठी प्रचंड धावपळ उडते, जेव्हा असे काही होते तेव्हा त्या व्यक्तीला आपल्या सोबतीची अधिक गरज असते पण आर्थिक अडचणींमुळे किंवा इतर काही कारणामुळे आपण त्यावेळी तिथे वेळ देऊ शकत नाही आणि आपला तो वेळ आपली सेविंग मोडण्यात किंवा ती नसेल तर कर्ज घेणे वेगवेगळ्या मित्रांना फोन करणे इ. बाबीत जाते तोच आरोग्य विमा असला तर आपला हा ताण वाचतो, काही हजार वर्षाला भरून आपण लाखो रुपये वाचवू शकतो(तो निवडताना कोणती काळजी घ्यावी या संदर्भासाठी माझा जुना लेख आपण वाचू शकता) त्यामुळे प्रत्येकाने आरोग्य विमा काढवाच असे माझे मत आहे.शिवाय या आर्थिक ताणाचा राग ही डॉक्टरांवर काढला जातो आणि हल्ले होतात तेही थांबायला हवे.

होय अवैध गर्भलिंग तपासणी करून गर्भपात करणारे, पैसे घेऊन खोटी prescription बनवणारे, किडनी/अवयव काढणारे आणि त्यातून व्यवसाय करणारे, स्वतः त्या विषयातील तज्ञ नसतांना त्याबद्दल काही बाही मत मांडून रुग्णाला चुकीचा सल्ला देणारे, पैसे घेऊन एखाद्याला आजार नसतांना आजार आहे असे सांगणारे ही काही जण असल्याचे अनेक जणांकडून ऐकले आहे.पण  जसे सगळ्या क्षेत्रात काही वाईट व्यक्ती असतात तश्या त्या या क्षेत्रात ही थोड्या फार असणारच
पण त्यामुळे सगळ्याच डॉक्टरांवर तो शिक्का मारणे चुकीचे आहे.शिवाय तुम्हाला खात्रीच असेल कि समोरचा मनुष्य चुकीचा वागतोय तर कायदेशीर मार्ग आहेतच ना दाद मागण्याचे त्याचा अवलंब करा पण हल्ले करू नका.

सरकारी दवाखान्यात जास्त कधी गेलो नाही पण तेथील एक अनुभव आठवतोय तो असा, काही दिवसांपूर्वी मध्यरात्री 4 वाजता आम्हाला गोधडी वाटप करतांना 3 अंध युवा मित्र अडचणीत सापडलेले दिसले होते आम्ही त्यांना जवळच असलेल्या ससून हॉस्पिटल मध्ये घेऊन गेलो तर तेथील डॉक्टरांनी तातडीने त्याचा पायाचे हाडाचे डिसलोकेशन काढले ज्यामुळे त्याचा पाय fracture  किंवा कुठली मोठी इजा होण्यापासून वाचला.

असे हिंसक हल्ले होत राहिले तर पुढे वैद्यकीय आणि आरोग्य क्षेत्राकडे येणारा विद्यार्थ्यांमध्ये भीती निर्माण होऊन करिअर म्हणून हे निवडण्याचा कल कमी होईल आणि आरोग्य सेवेत अजून मोठी दरी निर्माण होईल.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या(WHO) च्या  अहवालानुसार, प्रत्येक 1000 रुग्णांमागे 1 डॉक्टर असला पाहिजे.पण, भारतात प्रत्येक 1700 रुग्णांमागे 1, तर सरकारी रुग्णालयात 11,000 रुग्णांमागे 1 असं डॉक्टरांचं समिकरण आहे आणि असे हल्ले झाले तर डॉक्टरांचे प्रमाण अजून कमी होऊन आपल्याच आरोग्याचे हाल होतील.

म्हणजे मी फक्त हीच बाजू सांगत नाहीये 2 वर्षापूर्वी 'आरोग्य क्षेत्रातील गैरव्यवहार आणि रुग्णांचे हक्क' म्हणून काही डॉक्टरांचे आम्ही व्याख्यान आयोजित केले होते ज्यात या क्षेत्रातील काळी बाजू ही मांडली होती पण त्याला जबाबदार डॉक्टरांपेक्षा अधिक ते भांडवलदार आहेत जे प्रत्येक गोष्ट एक व्यवसाय म्हणून पाहतात.
पण यांच्यापेक्षा रुग्णाची मनोभावे सेवा करणाऱ्या डॉक्टरांची संख्या कितीतरी पटीने जास्त आहे.
तर शेवटी एवढेच म्हणेन कि डॉक्टरांचा देव वा दानव न करता एक माणूस म्हणून त्यांच्याशी संवाद साधूया आणि वैद्य -रुग्ण हे नाते अधिक दृढ करूया
मी स्वतः डॉक्टर नसलो तरी त्यांच्यावर होणाऱ्या हल्ल्याने मन दुखावले गेले आणि त्यामुळे थोडेसे लिहावे वाटले.

सोबतचे चित्र प्रतिकात्मक आहे.
लिहतांना काही चुकले असल्यास क्षमस्व
आपलाच
संकेत मुनोत

समाजप्रबोधना साठी आपण हा लेख शेयर करू शकता

Please do Comment, Share ,Follow and Subscribe

Pralhad Mistri सर एक निस्वार्थपणे कार्य करणारे प्रचंड अभ्यासू , समर्पित असे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

आपल्या जवळपास निस्वार्थपणे कार्य करणारी बरीच प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व असतात पण आपल्याला माहीतच नसतात त्यातीलच एक प्रल्हाद मिस्त्री सर

सहा वर्षांपूर्वी फेसबुकवर ओळख झाली पण आता ते एक जवळचे मित्र आणि मार्गदर्शक आहेत.काहींना वाटत मी नोकरी आणि घर सांभाळून सामजिक कार्य कसा करू शकतो त्या उर्जेमागचे प्रेरणास्रोत आमचे मिस्त्री सर आणि त्यांच्यासारखी व्यक्तिमत्वे, जी मागे राहून बऱ्याच जबाबदाऱ्या पार पाडतात..

प्रल्हाद मिस्त्री सर सध्या नाशिकला राहतात.  त्यांचं मूळ गाव जळगाव जिल्ह्यातील अमळनेर तालुक्यात आहे. सरांनी १९८१ ला पुणे येथील COEP मधून B.E. (Civil) केले. जानेवारी १९८२ ते ऑक्टोबर १९८६ पर्यंत ते अहमदनगर येथे महाराष्ट्र शासनाच्या जलसंपदा विभागात कनिष्ठ अभियंता पदावर सेवारत राहिले. दरम्यान त्यांचे लग्न होऊन वर्षभरातच त्यांच्या पत्नीचे अपघाताने निधन झाले. त्यातूनच बालपणापासून ज्या देवाला भेटावे असे त्यांना वाटत होते, त्या जगन्नियंत्याचे नि जीवनाचे गूढ उकलण्याचा त्यांचा प्रयत्न सुरु झाला.

नोव्हेंबर १९८६ पासून नाशिकला महाराष्ट्र अभियांत्रिकी संशोधन संस्था (Maharashtra Engineering Research Institute, MERI, मेरी), येथे त्यांची झाली बदली. इथपर्यंत आईवडिलांच्या ‘कोणाच्या अध्यात नको मध्यात नको, आपण भले आपले काम भले’ या शिकवणीनुसार त्यांची मार्गक्रमणा चालू होती. पुढे ते नाशिकला हिंदूहितासाठी, हिंदूसंस्कृती आणि परंपरांसाठी राबणाऱ्या रा. स्व. संघाच्या संपर्कात आले. संघात आल्यावर त्यांना ‘दिसले’ की, या समाजात ढवळाढवळ करणाऱ्या अश्या बऱ्याच शक्ती कार्यरत आहेत. इथेच आपणही समाजासाठी काही करायचे असते याची त्यांना पहिल्यांदाच जाणीव झाली. तोपर्यंत त्यांना शिक्षणात आलेल्या अडचणीतून एवढेच वाटायचे की, 'आपण जीवनात, एखाद्या तरी गरीब विद्यार्थ्याला उच्च शिक्षण द्यायचे.'

मिस्त्री सरांचं व्यक्तिमत्त्व त्यांच्या मूळ पिंडानुसार वारकरी संप्रदायाशी जवळीक सांगणारं आहे. त्यावेळीही श्रीमद्भगवद्गीता-उपनिषदांचे अद्वैत तत्त्वज्ञान, विपश्यना इत्यादींचा त्यांचा अभ्यास चालू होता. परंतु तेवढ्यावर समाधानी राहतील ते सर कुठले. मग ते बरेच आश्रम फिरले, त्यांनी बरेच गुरु केले आणि टाकले सुद्धा. तशातच ऑफिसमध्ये कुरबुरी सुरू झाल्या. त्यातून मग काहींचे सरांना त्रास देणे सुरु झाले, त्यांचा पगार काही महिने बंद करण्यात आला. मग सरांनी वैतागानेच आणि इतके दिवस त्यांना जे नेहमी वाटत असायचे की, एखादे वर्ष तरी एकांतात जावे त्यासाठी हीच वेळ त्यांना योग्य वाटली आणि कोणासही कोणतीही सूचना न देता मिस्त्रीसर सरळ जंगलात निघून गेले (ऑगस्ट १९९४). सुरवातीला ते एका मित्राकडे शेतावर राहत होते, कोणाशी संपर्क नाही. लोकांच्या संशयी नजरा. मग एक दिवस मुंडण केले, भगवे वस्त्र नेसले; बऱ्याच नजरांचा संशय मिटला. वर्षानंतर मित्रानेच त्रास द्यायला सुरुवात केली. मग एका गावाच्या मंदिरात वर्षभर राहिले. त्यांचा अभ्यास सुरु होता. काही सामाजिक वाचन देखील याच काळात झाले.

आतापर्यंत अद्वैत तत्त्वज्ञान हेच अंतिम सत्य वाटत होते, आता मात्र बुद्धाचे तत्त्वज्ञान आणि अद्वैत तत्त्वज्ञान एकच असल्याचे समजले. खरंतर एखाद्या वर्षानंतर नोकरीत परतावे अशा इराद्यानेच ते बाहेर पडले होते, पण आता त्यांना वाटू लागले की हेच कार्य शेवटापर्यंत न्यावे. त्यानंतर ते इगतपुरी तालुक्यातील एका डोंगरावर एक वर्षभर राहिले. त्यानंतर लोणावळ्याला ‘कैवल्यधाम’ या योगावर संशोधन करणऱ्या संस्थेत एक वर्षभर होते. १९९९ ला त्या संस्थेच्या हीरक महोत्सवानिमित्त एक अंतरराष्ट्रीय चर्चासत्र होते त्यात त्यांनी सुद्धा एक निबंध वाचला. त्यानंतर ते पुन्हा दुसऱ्या जागी जायला निघाले. लोणावळ्यात आले होते तेव्हा त्यांना मर्यादित कालावधीसाठीच परवानगी देणाऱ्या या संस्थेने म्हटले की, ‘आपण Research Scholar म्हणून इथेच राहू शकता, आम्ही मानधन देखील देऊ’. परंतु 'पैशासाठी मग मला नोकरीच बरी होती ना' असं म्हणत सर तिथून निघाले नि वडगाव मावळ तालुक्यातील आंध्रा धरणाजवळ एका डोंगरावरील जंगलात झोपडी बांधून राहिले. तिथे असे समजले की, एका गावातील लोक त्यांना मदत करत आहेत. त्याचे कारण असे की, त्यांच्या गावातील एका मंदिराचे संस्थानातील संस्थानिक गुरूची रिकामी जागा मिस्त्री सरांनी घ्यावी, अशी त्यांची इच्छा होती. तेथील अडचणी आणि लोकांचा उपद्रव टाळण्यासाठी सरांना एखाद्या खाजगी संरक्षित जागेत निवास असावे असे वाटत होते. तसे त्यांनी आवल्या एका कार्यकारी अभियंता मित्राला सांगितले, तेव्हा त्याने माझ्यासाठी काही जमीन घेण्याची तयारी दर्शवली. पण ही जमीन पैसा रिचवण्यासाठी सरांच्या नावावर घ्यायची अशी या मित्राची कल्पना होती. या गोष्टीला सर वैतागले. त्यांना जीवनात त्यांच्या नावावर काही जमीन जुमला मालमत्ता नको होती. परंतु व्यवहार सुटत नाही, तो सोडण्याच्या प्रयत्नात दुसऱ्या कशात तरी गुंतू हे संकट पाहून पुन्हा त्यांनी नोकरीत शिरण्याचा प्रयत्न केला. मे २००३ मध्ये ते पुन्हा नोकरीत आले. त्यांची अनुपस्थिती सेवकाल धरून त्यांना शिक्षा म्हणून नव्यानेच समजून नियुक्ती देण्यात आली. २००५ मध्ये सरांचे मित्र श्री. विजय पांढरे हे मेरीला 'अधीक्षक अभियंता' या पदावर आले होते. नोव्हेंबर २०१३ मध्ये ते सेवानिवृत्त होईपर्यंत सर त्यांचे मित्र आणि कार्यालयीन स्वीय सहायक या दोन्ही नात्याने त्यांच्याबरोबरच होते. ते नाशिकला एकटेच राहत होते. त्यांनी सिंचन घोटाळा उघडकीस आणल्यानंतर त्यांच्या सेवेची शेवटची दोन वर्षे २४ तास मिस्त्री सर त्यांच्याबरोबर होते.  मे २०१५ मध्ये मिस्त्री सर ज्या पदावर शासकीय सेवेत पुनःच्च रुजू झाले होते त्याच पदावरून आपला कार्यकाळ पूर्ण करून निवृत्त झाले.
मिस्त्री सर म्हणतात,
"अध्यात्मिक अनुभव असा की देवाच्या शोधार्थ निघालेला मी आज नास्तिक आहे. नोकरी मध्येच सोडतांना अंधारात उडी घेणारा मी, कोठेही पोहोचलो नसलो तरी करीत असलेल्या वाटचालीत आत्मविश्वास आहे. माझ्यासारखे देवाच्या शोधार्थ भटकलेले अनेक तरुण भेटले, गृहस्थी भेटले. काहींना माझे विचार पटले. काहींनी तक्रार केली, ‘तुम्ही आम्हाला श्रद्धाहीन करून टाकले’. जीवनात कोठेतरी, कुणावर तरी श्रद्धा असावीच याची गरजच काय? जर गरजच असेल तर ती श्रद्धा स्वतःवरच असावी."

धर्म, अध्यात्म, परमार्थाच्या या जंगलात अनेक भटकले आहेत.  एका IAS झालेल्या तरुणाचे त्यांनी आत्मचरित्र वाचले. अध्यात्माच्या नावावर तो चालत असलेला रस्ता चुकीचा, अंधश्रद्धेचा आहे असे सूचित करणारे एक दीर्घ पत्र सरांनी त्याला लिहिले. काहीच प्रतिसाद नाही. तसेच स्वतःच्या अनुभवांचा विज्ञानाधारित चुकीचा, बादरायण अर्थ लावणारे पुस्तक एका तरुणाने लिहिले होते. सरांनी 'आपले हे पुस्तक तरुणांना भरकटून टाकेल', असे त्याला लिहिले. त्याने आपल्या चुका मान्य केल्या. परंतु त्याचा प्रकाशक मात्र पुस्तक खपते आहे म्हणून आवृत्त्या काढतोच आहे आणि हा लेखक त्यास प्रतिबंध करीत नाही.

आज अध्यात्मिक क्षेत्रात योग्य मार्गदर्शन करणारे लोक दिसत नाहीत, ही सरांची खंत सर नेहमीच बोलून दाखवत असतात. ते म्हणतात "योग्य अध्यात्मिक मार्गदर्शन ही जगाची गरज आहे. ज्यांच्या अंतरात गोंधळ आहे, संघर्ष आहे, असेच लोक बाहेरील जगात गोंधळ, संघर्ष निर्माण करतात. बुद्धाने आत्मा नाकारला, परमात्मा नाकारला असे तुम्ही कितीही ओरडून सांगितले तरी माणसाची आपल्या अस्तित्वाची जिज्ञासा, कुतूहल मिटत नाही."

सर नाशिक शहराच्या अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीत एक पदाधिकारी म्हणूनही काम करत आहेत. त्यांच्या घराशेजारी काही बांधकामे चालू आहेत. एक दिवस त्यांच्या लक्षात आले, तिथल्या मजुरांची मुले अभ्यासात कच्ची आहेत. काही महिन्यांपासून सर त्यांना शिकवत आहे. याबद्दल सरांशी एकदा बोललो असताना सर अत्यंत साधेपणानी जे म्हणाले ते शब्द नी शब्द आजही मला जसेच्या तसे आठवतात. तेंव्हा सर म्हणाले होते की, "मी फार काही मोठे कार्य करतोय असे अजिबात नाही. उलटपक्षी जीवनात काहीही न केलेल्या वा न करू शकलेल्या अनेक माणसांपैकीच मी ही एक आहे.  फक्त तुझ्यासारख्या (संकेत मुनोत) सामाजिक म्हणा, किंवा कोणत्याही क्षेत्रात धडपडणाऱ्या तरुणांना दोन चार शब्दांनी केवळ प्रोत्साहन देत असतो. कारण माझ्याकडून प्रेरणा घेण्यासारखे काही नाही. तू मला या समूहात प्रवेशाची शिफारस केली. येथील सभासदांचे अनुभव आणि त्यांच्या चर्चा माझ्या अनेक क्षेत्रातील ज्ञानात भर घालतात. परंतु इथे काही शेअर व्हावे असे माझ्याकडे काही नाही याची खंत वाटते. बऱ्याच सभासदांची नावे वर्तमानपत्रात वाचतो. कधी भेटू. सर्व सभासदांचा मी आभारी आहेत."

माझी सरांची ओळख
  मी सामजिक चळवळीत जे थोडे फार योगदान देण्याचा प्रयत्न करतो त्याला सरांची साथ असते म्हणून ते शक्य होते.
मला वेळोवेळी प्रोत्साहन देणारे, चुकलो तर सांगणारे असे प्रल्हाद सर, आमची ओळख तशी फेसबुक वरच झाली. मी एका गांधींविचारा संदर्भातील लेखाला comment दिली होती कि हे खोटे आहे असं असं सत्य आहे. तर तिथे पोस्टकर्त्याच्या मित्र मंडळींनी मला ट्रोल करणे सुरु केले मी दुर्लक्ष केले. पण तिथे प्रल्हाद सरांची अभ्यासपूर्ण अशी  5-6 वर्षापूर्वी माझ्या कॉमेंट ला प्रतिक्रिया आली, मग थोडे मेसेजेस झाले मी ही त्यांना तुम्ही छान लिहिले वगैरे म्हणालो मला काय माहित कोण आहेत ते? पण नंतर फोन नंबर वगैरे शेयर केल्यावर या गोष्टी समजल्या. सुरवातीला फोनवर गप्पा होत. मग पूणे विद्यापीठ मध्ये ते पाली शिकायला खास नाशिक हुन काही दिवस येत तेव्हा भेट झाली, त्यांनी गांधीविचारांची बरीच पुस्तके मला दिली, मला आत्ता जो नवरत्न पुरस्कार मिळाला त्याचा नॉमिनेशन फॉर्म भरणे ही माझ्याकडून शक्य झाले नाही. तेव्हा सरांना फोन करून सांगितले कि सर असा असा फॉर्म आहे तारीख संपत आली आहे पहा भरता आला तर आणि सरांनी तो माझ्या वतीने भरला, सरांचे बाकी ठिकाणी ही योगदान खुप मोठे आहे, knowing Gandhism , चांगले विचार यांच्या तिन्ही स्नेहसंमेलनामधील बरीचशी धडपड सरांनी केली.
सरांचे कार्य असेच वाढत राहो आणि आम्हाला प्रेरणा मिळत राहो
सरांचे वाढदिवसा निमित्त हार्दिक अभिष्टचिंतन!

मुस्लिम समाज सुधारणेतील एक मोठे नाव प्रा. डॉ.Shamsuddin Tamboli ग्रेट भेट

प्रा. डॉ. Shamsuddin Tamboli सर यांचा आज वाढदिवस
एक ऊर्जदायी आणि #मुस्लिम_समाज_सुधारणेतील एक मोठे नाव
माझा आणि सरांचा परिचय वाढला तो बकरी ईद च्या दिवशी रक्तदान घेण्याच्या सरांच्या उपक्रमामुळे ज्यात knowing Gandhism टीम ही आयोजनात सहभागी झाली होती. शिवाय हमीद दलवाईंचे पेज चालवंतांना सरांचे मोठे सहकार्य मिळाले, मुस्लिम समाजातील खूप कमी व्यक्ती आहेत ज्या हमीद दलवाई या समाज सुधाराकाच्या  विचारांना स्वीकारून पुढे  घेवून जाण्याचा धाडस करतात.पण तांबोळी सरांनी या कार्याला वाहून घेतले आहे.दलवाई यांचे कार्य ते पुढे नेत आहेत.
सरांचा अल्प परिचय
परभणी जिल्ह्यातील गंगाखेड तालुक्यातील राणीसावरगाव या छोट्याश्या गावी सरांचे बालपण गेले. इंग्रजी विषयाचे गृहपाठ करता येत नाही म्हणून शिक्षकाकडून मार खाणारा आणि सहावीत असतांनाच शाळा सोडून देणारा शमसु सध्या  मराठवाडा मिञ मंडळाचे कनिष्ठ वाणिज्य महाविद्यालय , डेक्कन ,पुणे येथे गेली ३० वर्ष इंग्रजी विषयाचे अघ्यापन करतात आणि सर सद्या या महाविद्यालयात उपप्राचार्य आहेत. सोबतच मुस्लीम सत्यशोधक मंडळ चे अध्यक्ष ही आहेत. राष्ट्र सेवादल , आखिल भारतीय समाजवादी अध्यापक सभा , महात्मा फुले समता प्रतिष्ठान , महाराष्ट्र अंधश्रधा निर्मूलन समिती आणि अनेक समविचारी संघटनामध्ये सरांचा सहभाग असतो,  तसेच त्यांच्या समन्वयातून विविध उपक्रम राबवण्याचा प्रयत्न सर नेहमी करतात.
    प्रकाशित  पुस्तके-  हमीद दलवाई - क्रांतिकारी विचारवंत, प्रभावशाली शिक्षण तज्ज्ञ, आझाद कलाम, शहाबानो ते शबानाबानो ( मुस्लीम महिला अधिकार संघर्ष ), मुस्लीम समाज प्रबोधन व विकास, मुस्लीम समाज - व्यक्ति विचार व साहित्य,  समान नागरी कायदा - अपेक्षा व वास्तव,  महाराष्ट्राचा शैक्षणिक विकास - नवे दालन नव्या संधी अशी अनेक पुस्तके सरांनी लिहली आहेत तर वेगवेगळ्या व्यक्ती ,घटना , विशेष विषयांवरील विशेषांक तसेच दीपावली व अनियमित विशेषांकांचे संपादन तसेच विविध साप्ताहिके ,मासिके तसेच वर्तमानपत्रातून सर नियमीत लेखन करतात
दूरदर्शनच्या विविध वाहिन्यावर मुलाखती , चर्चा, वाद- प्रतिवाद कार्यक्रमात नियमीत सहभाग असतो.

मुस्लीम प्रबोधनाच्या कार्यात सरांचे नाव मोठे आहे. सरांनी यासाठी हमीद दलवाई स्टडी सर्कलची स्थापना केली सोबतच  स्पर्धा परीक्षेसाठी प्रयत्न करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मदत व मार्गदर्शन करणे, समविचारी संघटनाच्या समन्वयातून विविध उपक्रम आणि कार्यक्रमाचे आयोजन करणे अशी वेगवेगळी कामे ते करत आहेत, २०११ पासून बकरी ईद निमित्त पुण्यात तसेच महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यात रक्तदान अभियानाची सूरूवात करणे असो किंवा धर्मनिरपेक्षते एकात्म समाजासाठी आंतरजातीय व आंतरधर्मिय विवाहास प्रोत्साहन , मार्गदर्शन आणि सहकार्य करणे , भारतीय संविधान साक्षरता व सन्मान अभियान निमित्तानेे विविध माध्यमांतून कार्यक्रमांचे आयोजन असे खूप सारे काम ते करत आसतात.

डिसेंबर २०१७ दरम्यान मा.पंतप्रधान , केंद्रिय मंत्री व विविध राजकीय पक्षांना तोंडीएकतर्फी ,अन्यायी तलाक बंदीसाठी निवेदने व मसूदा देण्यासाठी प्रत्यक्ष भेटी घेऊन त्यांनी मुस्लिम महिलांचे प्रश्नांचे गांभिर्य समाज व शासन दरबारी मांडले आहेत.

सोबतच ग्रामीण विद्यार्थ्याच्या निवास , शैक्षणिक व अर्थिक अडचणी सोडवण्यासाठी विशेष सहकार्य ते करत असतात.

गांधी नेशनल मेमोरियल ट्रस्ट तर्फे दिला जाणारा *बा -बापू विधायक कार्यकर्ता पुरस्कार*, *भास्कर अवार्ड, भाई तांबे पुरस्कार*, *उत्कृष्ट साहित्य पुरस्कार* , कृष्णा साहित्य गौरव पुरस्कार, *साहस सन्मान*, *अहिंसा सन्मान*, महर्षि विठ्ठल रामजी शिंदे पुरस्कार, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ वर्धापनदिनी - *जगन्नाथ राठी  पुरस्कार*, *मराठवाडा साहित्य भूषण पुरस्कार*, *Hero of Pune Award* by Times group *Pune Mirror* , *महात्मा फुले पुरस्कार*, *समाज शिक्षक गौरव पुरस्कार* अश्या अनेक पुरस्कारांनी सरांना अत्तापर्यँत गौरवण्यात आले आहे

अजूनही खूप मोठा परिचय देता येईल तूर्तास एवढेच.

दलवाई यांना अपेक्षित असणारा समाज निर्माण करण्यासाठी आधुनिक शिक्षण घेणारे तरुण आणि मुस्लिम व्यक्तीगत कायद्याचे बळी ठरणाऱ्या महिलांची शसक्त फळी उभी करण्याचा प्रयत्न सर करीत असतात.

दलवाई यांची मुस्लिम सत्यशोधक चळवळ या वर्षी पन्नाशीकडे गेली आहे. सुवर्णजयंती साजरी करीत आहे. या मुस्लिम प्रबोधनाच्या चळवळीत सरांचे योगदान महत्वपूर्ण आहे.
सरांना वाढदिवसाच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा.
संकेत मुनोत
#प्रेरणादायी_व्यक्तिमत्वे

सातारकरांशी महात्मा गांधी -समज गैरसमज या विषयावर संवाद

काल सातारकरांशी महात्मा गांधी -समज गैरसमज या विषयावर संवाद साधता आला.
मीनाझ सय्यद सर,रवींद्र भरती झुटिंग सर, मांडके सर आणि अनेक पदाधिकाऱ्यांनी मिळून कार्यक्रमाचे छान व्यवस्थापन केले होते. व्याख्यान संपल्यावर ज्या प्रतिक्रिया आल्या त्याने मन भरून आले.वर्षाताई देशपांडे जे म्हणाल्या त्यामुळे आत्मविश्वास द्विगुणित झाला.दर महिन्याला एक अशी व्याख्यानमाला येथे आयोजित केली जाते
माझ्यापुर्वी येथे कुमार केतकर, राज कुलकर्णी, रामदास भटकळ, संजय आवटे, रत्नाकर महाजन , अश्या अनेक दिगग्ज मान्यवरांची व्याख्याने झाली आहेत याचे अनुकरण प्रत्येक जिल्ह्यात व्हायला हवे असे वाटते
मित्रयादीत सतारकर असतील तर व्याख्यान कसे वाटले काय सुधारणा कराव्यात ते comment मध्ये सांगावे

https://www.facebook.com/100001231821936/posts/2323457574371947/